Η Τέχνη του Να Στέκεσαι στο Κέντρο σου όταν τα βλέμματα στρέφονται πάνω σου

Σε κάθε εποχή υπήρχαν μορφές δημόσιας έκθεσης.
Σήμερα, όμως, η έκθεση δεν αφορά μόνον όσους ανεβαίνουν σε μια σκηνή ή καταλαμβάνουν μια θέση ευθύνης.
Αφορά σχεδόν κάθε σύγχρονο άνθρωπο: από την επαγγελματική του παρουσία μέχρι την ψηφιακή του ζωή, από τις σχέσεις του μέχρι τις επιλογές του, από το «ποιος είμαι» μέχρι το «πώς φαίνομαι».

Το βλέμμα του άλλου, είτε πρόκειται για κοινό, για φίλους, για συνεργάτες ή για αγνώστους, έχει γίνει μία σταθερή και συχνά αόρατη παράμετρος του πώς υπάρχουμε στον κόσμο.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι άνθρωποι μιλούν πια για «άγχος σκηνής» ακόμα κι αν δεν ανέβηκαν ποτέ σε σκηνή.

Η σκηνή απλά μεταφέρθηκε παντού.

Και εκεί γεννιέται το ερώτημα:
Πώς μένει κανείς στο κέντρο του όταν ο κόσμος τον κοιτάζει;

Ο εγκέφαλος και η Δημόσια Θέα

Η ψυχοβιολογία έχει μία εξαιρετικά πρακτική εξήγηση για την υπερδιέγερση που νιώθουμε όταν εκτιθέμεθα.
Όταν το βλέμμα του άλλου στρέφεται πάνω μας, εξωτερικό ή φανταστικό, το σύστημα ερμηνεύει αυτόματα την κατάσταση ως αξιολόγηση.
Και όπου υπάρχει αξιολόγηση, ενεργοποιείται το λεγόμενο arousal system — ένας συνδυασμός επινεφρίνης, κορτιζόλης και ντοπαμίνης που προετοιμάζει για δράση, προσοχή και απόδοση.

Δεν είναι περίεργο ότι μετά από σημαντικές παρουσιάσεις, δημόσιες εμφανίσεις ή κρίσιμες συζητήσεις πολλοί δυσκολεύονται να κοιμηθούν.
Ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει την πολιτισμένη κοινωνική σκηνή από τη μάχη της επιβίωσης.
Αντιμετωπίζει την έκθεση ως πεδίο όπου πρέπει να σταθούμε στο ύψος μας και όπου το αποτέλεσμα έχει συνέπειες.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπερδιέγερση δεν σχετίζεται τόσο με το τι συμβαίνει τώρα, αλλά με αυτό που μπορεί να συμβεί.
Το νευρικό σύστημα δεν εξαντλείται από το παρόν, αλλά από το μέλλον.
Η κόπωση έρχεται κυρίως από την πρόβλεψη: «τι θα γίνει αν…».
Αυτή η προβολή είναι εξαιρετική για την επινόηση, την δημιουργικότητα και την στρατηγική αλλά εξαντλητική για τον ύπνο και την καθημερινότητα.

Το Κέντρο ως Βιολογική Θέση

Η λέξη «κέντρο» συχνά παραπέμπει σε κάτι φιλοσοφικό ή εσωτερικό.
Στην αλήθεια, το κέντρο είναι κάτι πολύ πιο απλό: είναι η στιγμή όπου το νευρικό σύστημα επανέρχεται σε ομοιόσταση.
Εκεί ο καρδιακός ρυθμός πέφτει, η αναπνοή βαθαίνει, ο εγκέφαλος σταματά να προβάλλει πιθανότητες και η ύπαρξη ξαναβρίσκει το ισοζύγιο μεταξύ ανάπαυσης και δράσης.

Το Κέντρο δεν Είναι Χαλαρότητα.
Είναι διορατική εγρήγορση χωρίς καταναγκασμό.
Είναι η ικανότητα να δρας χωρίς να υπερ-προσπαθείς, να επικοινωνείς χωρίς να επιδεικνύεις, να αποδίδεις χωρίς να χάνεσαι.

Δεν είναι τυχαίο ότι η απώλεια ύπνου και η δυσκολία ανάπαυσης είναι οι πρώτοι δείκτες ότι έχουμε απομακρυνθεί από το κέντρο μας.
Το σώμα πάντα προλαβαίνει τον νου και στέλνει πιο έγκαιρα τα σήματα.

Όταν το Βλέμμα του Άλλου Γίνεται Εσωτερικό Βλέμμα

Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Erving Goffman, σε κάθε κοινωνική αλληλεπίδραση παίζουμε ρόλους, επειδη ακριβώς ο άνθρωπος είναι βαθιά θεατρικό ον: προσαρμόζεται στο πλαίσιο, στον χώρο και στο κοινό του.

Ο Jung περιέγραψε αυτό το φαινόμενο ως persona, τη μάσκα που φοράμε για να σχετιστούμε με τον κόσμο.

Η persona δεν είναι απαραίτητα ψεύτικη· είναι λειτουργική.
Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξή της, αλλά η ταύτιση με αυτήν.
Όταν ταυτιζόμαστε εξ ολοκλήρου με την persona, το βλέμμα του άλλου γίνεται καθολικό εσωτερικό βλέμμα.
Και τότε δεν χρειαζόμαστε κοινό για να νιώσουμε αξιολόγηση· αρκεί ο ίδιος μας ο νους!
Εκεί η εξουθένωση γίνεται πιθανότερη.

Παρατηρητής Αντί για Κριτή

Η πιο χρήσιμη μετατόπιση που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος δεν είναι η αλλαγή σκέψης αλλά η αλλαγή θέσης.
Ο παρατηρητής βλέπει τη σκέψη χωρίς να την υπακούει.
Ο κριτής την αναλύει, την ελέγχει και τελικά εξαντλείται από αυτήν.
Η αυτοκριτική φαίνεται δημιουργική, όμως είναι καη ενεργοβόρα.

Αντιθέτως, η παρατήρηση είναι βιολογικά οικονομική:
μειώνει την ένταση, δεν απαιτεί απάντηση και επιτρέπει στον εγκέφαλο να επανέλθει από τον προμετωπιαίο λοβό στο σώμα.

Γι’ αυτό συχνά οι περισσότεροι άνθρωποι είναι πιο ευφυείς και πιο δημιουργικοί όταν χαλαρώνουν παρά όταν προσπαθούν.
Η απόδοση δεν γεννιέται στην ένταση αλλά στην ροή του παρόντος.

Η Φυσιολογία της Επιτυχίας

Υπάρχει και κάτι που ονομάζεται success arousal: ένα ιδιαίτερο είδος υπερδιέγερσης που δεν προέρχεται από φόβο αποτυχίας, αλλά από την πιθανότητα επιτυχίας.
Είναι το σημείο όπου ο ενθουσιασμός, η προσοχή και η ευθύνη μπλέκονται.

Η επιτυχία έχει δύο όψεις:

• η πρώτη είναι η χαρά του επιτεύγματος·
• η δεύτερη είναι η ευθύνη της συνέχειας.

Και τα δύο ανεβάζουν το επίπεδο ενεργοποίησης στο νευρικό σύστημα.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά από δυνατό γεγονός, μια ομιλία, μια παράσταση, μια σοβαρή επαγγελματική ευκαιρία, οι άνθρωποι νιώθουν για μέρες ότι «δεν μπορούν να ξεκουραστούν».
Η επιτυχία δεν είναι παθητική κατάσταση· είναι ενεργοποίηση.
Και χρειάζεται χώρο για να «καθίσει».

Η απόλαυση χωρίς ταύτιση

Η μεγαλύτερη τέχνη δεν είναι να αποδώσεις, αλλά να απολαύσεις την διαδρομή χωρίς να εξαντληθείς από αυτήν.
Αυτό συμβαίνει όταν η πράξη δεν γίνεται ταυτότητα.
Όταν το έργο υπάρχει, αλλά δεν ερμηνεύει τον άνθρωπο που το δημιούργησε.
Χωρίς αυτή τη διάκριση, κάθε επιτυχία γίνεται τέστ αυτοαξίας.
Με αυτή τη διάκριση, κάθε επιτυχία γίνεται παιχνίδι δυνατότητας.

Η ταύτιση οδηγεί στην υπερ-προσπάθεια.
Η παρουσία οδηγεί στην ροή.

Το βλέμμα και η σκηνή

Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί ανεβαίνουν σε σκηνές που δεν περίμεναν, και όπου η δημόσια θέα μπορεί να έρθει με τρόπους απρόσμενους:
με μια καινούργια δουλειά, με μια δημιουργική προσπάθεια, με ένα τραγούδι, με μια ιδέα που βρίσκει ανταπόκριση.
Και τότε ο κόσμος κοιτάζει.
Άλλοτε με ενδιαφέρον, άλλοτε με περιέργεια, άλλοτε με προσδοκία.
Το βλέμμα δεν είναι εχθρός. είναι πλαίσιο.
Το ερώτημα δεν είναι πώς να κρυφτούμε από αυτό, αλλά πώς να σταθούμε μέσα σε αυτό χωρίς να χάσουμε τον άξονά μας.

Το κέντρο, τελικά, δεν είναι ησυχία.
Είναι στάση.
Είναι η ικανότητα να είμαστε εκεί που πρέπει, να κάνουμε αυτό που μας αναλογεί και να επιτρέπουμε στα πράγματα να εξελιχθούν.

Και είναι όμορφο όταν κάποιος μπορεί όχι μόνο να φέρει μια ιδέα στον κόσμο, αλλά και να την αφήσει να αναπνεύσει·
να τη δει να στέκεται στα πόδια της,
να τη δει να φωτίζει,
και να παραμείνει παρών, ούτε πάνω ούτε κάτω από αυτήν, αλλά στο κέντρο!

Με Αγάπη

Διονυσία
♥️